Festiwal Kultury Lasowiackiej to cykl wielowątkowych wydarzeń organizowanych przez Województwo Podkarpackie oraz Muzeum Kultury Ludowej w Kolbuszowej. To prawdziwe święto Lasowiaków – ludzi od pokoleń żyjących i ciężko pracujących na terenach dawnej Puszczy Sandomierskiej.
Wydarzenia festiwalowe odbywają się w wielu miejscowościach Podkarpacia w czerwcu i lipcu, przybliżając uczestnikom codzienne życie naszych przodków – ich pracę, pobożność, rzemiosło, gwarę, tradycyjne stroje oraz kuchnię. Region lasowiacki jest rozległy, dlatego festiwal gości lub gościł już m.in. w Porębach Dymarskich, Stalowej Woli, Medyni Głogowskiej, Kolbuszowej, Rudniku nad Sanem, Tarnobrzegu, Grodzisku Dolnym, Ulanowie, Leżajsku, Jadachach, a także w Baranowie Sandomierskim.
Miło było nam gościć wszystkich uczestników wydarzenia oraz zaproszonych gości: Radną Województwa Podkarpackiego Ewę Draus, dr Izabelę Wodzińską – przedstawicielkę Muzeum Kultury Ludowej w Kolbuszowej, dyrektor Muzeum Kultury Ludowej w Kolbuszowej Katarzynę Dypę, Burmistrza Miasta i Gminy Baranów Sandomierski Marka Mazura, przedstawicieli samorządu oraz Koła Gospodyń Wiejskich z naszej gminy na czele z zespołem „Lasowiaczki”.
Ten festiwal nie mógł ominąć naszej gminy. To właśnie zespół obrzędowy „Lasowiaczki” przez blisko pół wieku rozsławiał Baranów Sandomierski niemal w całej Polsce, przede wszystkim dzięki widowisku „Czary, mary i uroki”, ale również poprzez lasowiackie śpiwki, opowieści i regionalne przysmaki. Trudno przecież wyobrazić sobie wizytę w Baranowie Sandomierskim bez tradycyjnych smaków serwowanych przez słynną „babcię Hankę” i cały zespół. Wielu uczestników lokalnych wydarzeń miało okazję spróbować pajdy chleba ze smalcem lub twarogiem z miętą, a potrawy wigilijne przygotowywane podczas Lasowiackiej Wigilii zna już wielu mieszkańców i gości naszego regionu.
Podczas festiwalu nie zabrakło więc wielkiego gotowania i degustacji lasowiackich hopci, kasz, pierogów, proziaków oraz wielu innych regionalnych specjałów. Liczne mieszkanki naszej gminy przygotowały potrawy znane z domowych kuchni swoich babć, mam i cioć.
Kuchnia Lasowiaków powstawała z tego, co dawały puszcza, pola i przydomowe ogrody. Proste składniki, lokalne receptury i przepisy przekazywane z pokolenia na pokolenie do dziś stanowią ważny element lasowiackiego dziedzictwa.
W „Konkursie Kulinarnym – Lasowiacka Kuchnia w Baranowie Sandomierskim”, organizowanym w ramach VI Festiwalu Kultury Lasowiackiej, udział wzięli:
– Koło Gospodyń i Gospodarzy Wiejskich w Dymitrowie Dużym – „Gołąbki faszerowane ziemniakami” oraz „Proziaki ze smalcem i kiszonym” (II nagroda);
– KGW „Lasowiaczki” z Baranowa Sandomierskiego – „Kapusta z grochem” oraz „Kapuśniaczki” (II nagroda);
– KGW „Pazurki z Sercem” z Suchorzowa – „Pierogi z kapustą” oraz „Boszcz biały z jajkiem i kiełbasą” (III nagroda);
– KGW „Dąbrowianki” z Dąbrowicy – „Dąbrowickie kaszoki” oraz „Ściabudowa – zupa szczawiowa” (I nagroda);
– KGW „Leśniczanki” z Marków – „Pierogi z kapustą” oraz „Pierogi z grzybami” (IV nagroda);
– KGW w Dymitrowie Małym – „Babka z kaszy” oraz „Chłopski przysmak” (III nagroda);
– KGW w Skopaniu – „Kapusta z kaszą” oraz „Postne gołąbki z sosem grzybowym” (I nagroda);
– KGW w Ślęzakach – „Kapusta z kaszą” oraz „Drożdżowe kapuśniaczki” (IV nagroda).
Była to doskonała okazja do zaprezentowania kulinarnych talentów oraz bogactwa smaków regionu. Zadaniem każdej grupy było przygotowanie dwóch potraw: jednej zgodnej z tradycją kuchni lasowiackiej oraz drugiej inspirowanej smakami regionu lasowiackiego.
Każdy konkurs wymaga profesjonalnego jury, które oceni przygotowane potrawy. W tym roku w komisji zasiedli:
Marek Łukasiewicz – szef kuchni, pasjonat i promotor lokalnej gastronomii, prowadzący Karczmę Chmielowianka oraz Dworek Belweder, a także posiadacz certyfikatu „Hopki Lasowiackie” potwierdzającego autentyczność dawnej receptury i jej wiarygodne odtwarzanie;
Ewa Draus – Radna Województwa Podkarpackiego, miłośniczka kultury lasowiackiej i jedna z pomysłodawczyń festiwalu;
dr Izabela Wodzińska – przedstawicielka Muzeum Kultury Ludowej w Kolbuszowej i specjalistka w zakresie kuchni regionalnej;
Marek Mazur – Burmistrz Miasta i Gminy Baranów Sandomierski;
Mirosław Smykla – dyrektor MGOK, koordynator wydarzenia, sportowiec i trener, a więc człowiek o wielu smakach.
Prócz gotowania i degustacji nie mogło zabraknąć również atrakcji dla ducha. O wyjątkową atmosferę zadbali wystawcy, a piękno lasowiackiego folkloru zaprezentowali tancerze Zespołu Pieśni i Tańca „Chorzelowiacy”, pracujący pod kierownictwem choreograf Bożeny Telegi. Artyści nie tylko zatańczyli tradycyjne tańce, ale również wykonali pieśni lasowiackie.
Pięknie zaprezentowała się także nasza solistka Madzia Lis, wykonując lasowiackie śpiwki „Zgineła nom pasterecka” oraz „Pase jo se pase”.
Wspaniałą oprawę muzyczną zapewniła również Kapela „Lasowianka” ze Stalowej Woli pod kierownictwem Edwarda Horoszki. Muzycy zagrali zarówno utwory skoczne, zachęcające do tańca, jak i nastrojowe melodie, które poruszyły serca uczestników. Wspólna zabawa i tańce były najpiękniejszym dowodem na to, że idea festiwalu jest wciąż żywa – by poprzez muzykę, taniec i kuchnię pielęgnować pamięć o naszych przodkach i doceniać pozostawione przez nich dziedzictwo kulturowe.
Nie zapomniano również o najmłodszych uczestnikach wydarzenia. Dla dzieci przygotowano specjalną strefę lasowiacką oraz konkurs kulinarny na „Najpiękniejszego Proziaka”.
Proziaki lasowiackie to tradycyjne, puszyste placki sodowe wywodzące się z kuchni regionu Lasowiaków i stanowiące ważny element lokalnego dziedzictwa kulinarnego. Wypiekane od ponad 150 lat najlepiej smakują tuż po zdjęciu z patelni, podawane z masłem, miodem lub jako dodatek do dań wytrawnych. Ich nazwa pochodzi od „prozy”, czyli dawnego określenia sody oczyszczonej używanego na Podkarpaciu. Przygotowywane są z prostych składników: mąki, kefiru, zsiadłego mleka lub maślanki oraz sody oczyszczonej, soli i cukru.
Wszystkie chętne dzieci mogły udekorować własnego proziaka, nadając mu wyjątkowy wygląd i smak. Nagrody otrzymało trzydzieścioro uczestników do 18. roku życia.
Niezmordowane animatorki z Hulaj-Nogi Wytwórni Zabawy przygotowały dla najmłodszych tatuaże inspirowane motywami lasowiackimi i przyrodą Puszczy Sandomierskiej, dzięki czemu każdy uczestnik VI Festiwalu Kultury Lasowiackiej mógł choć na chwilę poczuć się prawdziwym Lasowiakiem.
kg
Całe wydarzenie organizowane jest było w ramach VI Festiwal Kultury Lasowiackiej i dofinansowane ze środków z budżetu Województwa Podkarpackie
Zdjęcia z wydarzenia – Tomasz Młyniec
